Znaki Towarowe - co daje rejestracja?

Anglicy wynaleźli przed laty włókno poliestrowe, opatentowali maszyny i technologię oraz zarejestrowali w wielu krajach nazwę włókna terylen jako znak towarowy. Dzięki jakości włókna i potężnej reklamie podbiło ono rynek europejski, co umożliwiło Anglikom zawarcie wielu umów licencyjnych. Również Polska zawarła umowę, zakupiła maszyny, ale nie dostaliśmy licencji na używanie nazwy terylen. Uniemożliwiło to eksport włókna z Polski, bowiem promocja wyrobu pod nową nazwą wymagała co najmniej takich samych nakładów, jakie ponieśli Anglicy. Natomiast włókno to na wiele lat opanowało rynek polski, ale pod nazwą… elana.

Prawa z rejestracji znaku

Przedsiębiorstwo, na którego rzecz został zarejestrowany znak towarowy nabywa wyłączne prawo używania go w obrocie gospodarczym na całym terytorium Polski i dla towarów objętych rejestracją. Używanie znaku polega w szczególności na umieszczeniu go na towarach objętych rejestracją lub na ich opakowaniu, wprowadzeniu tak oznaczonych towarów do obrotu albo na posługiwaniu się nim w reklamie. Wiąże się z tym umieszczanie znaku na listach handlowych, zamówieniach, ofertach, drukach firmowych, rachunkach, fakturach, cennikach, informatorach, ulotkach reklamowych, katalogach, folderach, kalendarzach, wizytówkach. To również używanie znaku w reklamie głośnikowej, radiowej, telewizyjnej, kinowej, procesowej, telefonicznej, umieszczanie go na pojazdach, tablicach, szyldach, gablotach, kasetonach, afiszach, ścianach, balkonach i dachach budynków, fragmentach budowli, słupach, ubraniach i identyfikatorach personelu, torbach, parasolkach, materiałach biurowych, breloczkach itp., itd.

Znak a czas

Prawo z rejestracji znaku towarowego trwa 10 lat od daty prawidłowego zgłoszenia go w Urzędzie Patentowym. Ochrona znaku może być przedłużona na wniosek uprawnionego z tytułu rejestracji na kolejne okresy 10-letnie. Przedłużanie ochrony znaku nie jest ograniczone w czasie. Funkcjonuje powiedzenie, że znak towarowy jest jak wino - im starszy, tym lepszy. Jest to zasadne, bo im znak starszy, tym bardziej znany, utrwalony (nawet o zabarwieniu uczuciowym) w świadomości ludzi. A firma starsza jest bardziej pewna, stała, z doświadczeniami, tradycjami, solidna, niekiedy większa i bogatsza, a więc nie bardzo pazerna. W domyśle: to nie tzw. „firma krzak", która została założona po to, by zrobić nie zawsze uczciwy, legalny interes, osiągnąć szybko duży zysk, a potem rozwiązać się lub zbankrutować. Uprawniony z rejestracji znaku towarowego ma prawo do używania oznaczenia w postaci dużej litery R wpisanej w okrąg i umieszczonej w sąsiedztwie tego znaku. Niekiedy oznaczenie to jest tak umieszczone, że stanowi ze znakiem wspólną, ciekawą kompozycję. Popularnie nazywana „eR-ka" ma kilka znaczeń, z których podstawowe to: prestiżowe i ostrzegawcze. Prestiż - oczywiście w warunkach polskich - wynika stąd, że firma istnieje co najmniej 3 lata, a o znaczeniu czasu pisałem powyżej. Ponadto oznacza to, że firma albo jej wyroby lub usługi nie są anonimowe, mają wyróżniać się na rynku, bo widocznie są konkurencyjne w stosunku do innych. (R) ostrzega innych przed używaniem znaku już zarejestrowanego, z czym się wiążą określone skutki naruszenia prawa z rejestracji znaku towarowego. Jeżeli prawo z rejestracji znaku towarowego jest naruszone przez używanie go przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać zaprzestania tego, naprawienia wyrządzonej szkody, wydania korzyści majątkowej, uzyskanej bez podstawy prawnej oraz publikacji stosownego ogłoszenia. Sąd może też orzec o zajęciu towarów, opakowań i innych przedmiotów opatrzonych znakiem zarejestrowanym oraz środków służących do reklamy i oznaczania towarów tym znakiem. Naruszenie znaku podlega przepisom karnym, przy czym postępowanie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Sąd może skazać naruszającego prawo na karę pozbawienia wolności do roku, karę ograniczenia wolności do roku lub karę grzywny.

Znak towarowy jako majątek

Znak towarowy sam w sobie nie ma specjalnej wartości, chyba że samoistnie stanowi dzieło sztuki. Wartość jego wynika z zachodzącego w świadomości człowieka związku myślowego z towarem, usługą, przedsiębiorstwem, która to asocjacja dopiero w dalszej kolejności przekłada się na wartości ekonomiczne. I tu już można mówić o wartości znaku jako składnika majątku przedsiębiorstwa. W skrajnych przypadkach ta wartość może przekraczać wartości zmaterializowane w budynkach, maszynach, oprzyrządowaniu, środkach transportu itd. Niewyobrażalna dla nas jest wartość takich znaków jak np. Coca Cola, Sony, Mercedes, Porsche, Christian Dior. Przy okazji niedawnej sprzedaży Wedla pisało się wiele o tym, że koncern Coca Cola kupił nie fabrykę a znak firmowy, a może - najpierw znak, a potem fabrykę. Jak było naprawdę, nie dowiemy się nigdy, bo takich danych się nie ujawnia. W każdym razie domysły te były z pewnością w znacznym stopniu uzasadnione.

Znak towarowy jako towar

Znak towarowy może spełniać funkcję towaru, czyli sam może być przedmiotem obrotu gospodarczego. Zawierając odpowiednią umowę przeniesienia praw do lub z rejestracji znaku, można znak sprzedać, darować, zamienić. Znak może być przedmiotem najmu, dzierżawy, zastawu, w końcu - na używanie znaku może być zawarta umowa licencyjna. W przypadku umowy licencyjnej prawo do znaku pozostaje przy uprawnionym, on tylko udziela komuś (licencjobiorcy) zgody na używanie znaku pod pewnymi warunkami, np. uiszczenia opłat licencyjnych, gwarancji jakościowych itd. Umowa przeniesienia praw wymaga formy pisemnej i potwierdzenia tzw. daty pewnej, natomiast umowa licencyjna wymaga tylko formy pisemnej. Dla ilustracji tematu podam, że niedawno załatwiłem sprawę, w której niewielka spółka cywilna uzyskała rejestrację znaku na swą rzecz, po czym wspólnicy rozstali się i założyli odrębne spółki. Dla uregulowania sprawy znaku jeden z byłych wspólników przeniósł swoją część prawa na drugiego za kwotę 80 000 zł (800 000 000 st. zł). Dodać należy, że pełny koszt rejestracji znaku spółki wyniósł dwa lata wcześniej 650 zł.

Michał E. Bartula
Powyższy tekst pochodzi z Krakowskiego Miesięcznika Budowlanego. Oryginalnie został opublikowany w 1994r. Stan prawny opisany powyżej nie był aktualizowany.

Następny krok?

Kontakt

Wypełnienie formularza pozwoli nam
skontaktować się z Państwem i odpowiedzieć na wszystkie pytania.
kontakt